Capitalist.az
Son Xəbərlər

Si Cinpin və Putin Trampla görüşdən əvvəl Qərbin ticarət və sanksiya siyasətini tənqid etdi

· 3 dəq ·

Çində keçirilən APEC sammitində Çin lideri proteksionizmə qarşı çıxdı, Rusiya prezidenti isə sanksiyaların təsirsiz olduğunu iddia etdi

Si Cinpin və Putin Trampla görüşdən əvvəl Qərbin ticarət və sanksiya siyasətini tənqid etdi

Çində keçirilən APEC sammitində Çin lideri proteksionizmə qarşı çıxdı, Rusiya prezidenti isə sanksiyaların təsirsiz olduğunu iddia etdi

Çin Prezidenti Si Cinpin çərşənbə günü ticarət proteksionizminə qarşı çıxacağına söz verib. Rusiya Prezidenti Vladimir Putin isə Qərbin sanksiyalarını tənqid edib. Hər iki lider Çinin cənubundakı texnologiya mərkəzi Şençjendə keçirilən Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq (APEC) sammitində çıxış edib.

Cümə axşamı Şençjendə Si, Putin və ABŞ Prezidenti Donald Trampın üçtərəfli görüşü gözlənilir. Gündəmdə Rusiyanın Ukrayna ilə müharibəsi, ABŞ-ın İranla qarşıdurması, ticarət, süni intellekt və nüvə silahları kimi məsələlər var. Tramp Çinə səfərindən əvvəl Manilada ABŞ-ın regional müttəfiqləri ilə görüşüb.

Si Cinpin biznes rəhbərləri qarşısında çıxışında Çini qlobal səhnədə sabit tərəfdaş kimi təqdim etməyə çalışıb. O, Ümumdünya Ticarət Təşkilatının qaydalarına əsaslanan çoxtərəfli ticarət sistemini, azad və açıq ticarəti və investisiyaları dəstəkləməyə, qlobal təchizat zəncirlərinin sabitliyini qorumağa çağırıb.

Si həmçinin deyib ki, dünyanın ikinci ən böyük iqtisadiyyatı tarifləri azaldacaq, bazarlarını daha da açacaq, sənaye potensialına investisiyanı və yeni texnologiyaların inkişafını davam etdirəcək. O, proteksionizmə və birtərəfliliyə qarşı çıxacaqlarını bildirib.

Bu çıxış Vaşinqtonun Çinin Nvidia kimi şirkətlərin qabaqcıl süni intellekt çiplərinə çıxışına əlavə məhdudiyyətlər elan etməsindən sonra gəlir. Bu addım Pekinlə kövrək ticarət atəşkəsini çətinləşdirə bilər. Çin cavab tədbirləri görəcəyinə söz verib.

Asiya Qrupunun tərəfdaşı Corc Çenin sözlərinə görə, Sinin mesajı bir çox Qlobal Cənub ölkəsində əks-səda doğuracaq və Pekinin öz texnoloji strategiyasını Vaşinqtonun strategiyası ilə müqayisə etmək səylərini gücləndirəcək.

Qərb ticarət tərəfdaşları Çini istehsal sektorunu istehlakçıların hesabına dəstəkləyən siyasətlərə görə tənqid edir. Onların fikrincə, bu siyasətlər Çinin illik ticarət profisitinin 1 trilyon dolları keçməsinə səbəb olub. Pekin isə böyümə modelinin ölkə iqtisadiyyatına uyğun olduğunu bildirir. Vaşinqton və Brüssel Çinin təchizat zəncirlərindəki dominantlığından, onun siyasətinin sənaye sahələrinə və iş yerlərinə təhlükə yaratdığından narahatdır.

Ukraynanın Krımı Rusiya ilə birləşdirən Kerç yol körpüsünü dağıtmasından sonra çıxış edən Putin Qərb dövlətlərini “keçmiş hegemonlar” adlandırıb. O, Avropanın “alçaldıcı tənəzzüldə” olduğunu və Ukraynaya müdaxiləyə görə tətbiq edilən sanksiyaların əks təsir göstərdiyini, Rusiyanı daha da gücləndirdiyini söyləyib.

Putinin sözlərinə görə, iqtisadi dominantlıq və məcburiyyət kimi ənənəvi alətlər qorxuducu gücünün böyük hissəsini itirib. “Sanksiyalar, tariflər və ixrac məhdudiyyətləri hələ də müəyyən çəkindirici təsir göstərə bilər, lakin onlar artımı dayandıra bilmir, rəqiblərin iqtisadiyyatını əzmək bir yana qalsın” deyə o əlavə edib.

Daha sonra keçirilən ikitərəfli görüşdə Si və Putin bir-birini beynəlxalq səhnədə sabit və müsbət tərəfdaşlığa görə tərifləyib, “çoxqütblü dünyanı” inkişaf etdirmək üçün daha çox tədbir görəcəklərinə söz veriblər.

Üçtərəfli görüş 1945-ci ildə ABŞ, Böyük Britaniya və Sovet İttifaqı arasında keçirilən Yalta Konfransı ilə müqayisə edilir. O konfrans təsir dairələrini rəsmiləşdirmiş, İkinci Dünya Müharibəsindən sonrakı nizamın zəminini yaratmışdı. Bu müqayisələr kiçik iqtisadiyyatları, xüsusən Avropa və Asiya liderlərini narahat edir. Onlar böyük dövlətlərin maraqlarını nəzərə almayacağından qorxurlar.

Kreml müqayisələri “politoloqların oyunları” adlandırsa da, görüşün qlobal məsələlərə böyük təsir göstərəcəyini bildirib. Pekin isə üçtərəfli görüşün dünya sülhünü təşviq edəcəyini deyib. Putin dünyanı “təlatümlü” adlandırıb, lakin fikir ayrılıqlarının “masa arxasında oturmaqla” həll oluna biləcəyini söyləyib. O, görüşdən “böyük potensial fayda” gözlədiyini bildirib.

Tramp Manilada Cənubi Çin dənizindəki mübahisəli ərazilərlə bağlı Pekinlə artan qarşıdurma fonunda Filippinlə müdafiə əməkdaşlığını dərinləşdirəcəyinə söz verib. O, Şimali Koreya lideri Kim Çen Inla Çində görüşə biləcəyi ehtimalını da dilə gətirib, lakin bu təsdiqlənməyib.

Trampın Asiyaya səfəri Respublikaçılar Partiyasının ara seçkilərdə məğlubiyyətindən sonra ilk səfəridir. Jensen Huang və şübhəli Çin casusu ilə bağlı iddialar da gərginliyi artırır. Buna baxmayaraq, əksər analitiklər Vaşinqton və Pekin münasibətlərinin nisbətən sabit qalacağını gözləyir. Tramp və Si cümə axşamı Şençjendəki görüşdən sonra ilin dördüncü görüşü ilə dekabrda Mayamidə keçiriləcək G20 toplantısında iştirak edəcəklər.

Oxşar xəbərlər